باز خوانی پروژههای متاخر منتخب شهر اصفهان از منظر روند شکل گیری معماری
کلمات کلیدی:
نظریه فلامکی, تحلیل تطبیقی, ایستگاه مترو چهارباغ, پروژه در دیوار, خانه همسنگ, خانه آبانچکیده
هدف این پژوهش بررسی میزان تحقق معیارهای نظریه «شکلگیری معماری» دکتر محمدمنصور فلامکی در چهار اثر برگزیده جایزه معمار ۱۴۰۴، یعنی «ایستگاه مترو شماره ۱ چهارباغ»، «پروژه در دیوار»، «خانه همسنگ» و «خانه آبان» است. این آثار، نمایندگان چهار نگرش مؤثر در معماری معاصر ایراناند: معماری زمینهگرا با تأکید بر تداوم تاریخی؛ معماری شاعرانه و استعلایی مبتنی بر تجربه ذهنی؛ معماری انسانمحور با سویههای درونی و زیستی؛ و معماری مفهومی با گرایش به تلفیق ماده و معنا در مقیاس زیست روزمره. با توجه به چالشهای امروز در تلفیق عملکرد، معنا و تجربه وجودی در طراحی فضا، این پژوهش چارچوبی تطبیقی برای سنجش کارایی نظری فلامکی در تحلیل آثار معاصر ایران ارائه میدهد. این مطالعه از نوع کیفی-تطبیقی است و دادهها از طریق بررسی مستندات طراحی، داوریهای رسمی جایزه معمار، پلانها، نقشههای اجرایی و مشاهدات میدانی گردآوری شدند. تحلیل بر مبنای سه محور نظری فلامکی انجام شد: بُنمایههای معماری (ماده، زمان، نور و انرژی)، شاخههای آمیختگی (کاربری، کالبد، شکل، ساختار و پیوند محیطی)، و گردونههای معنایی (ارزشی و استعلایی). یافتهها در جدولهای مقایسهای و امتیازدهی تحلیلی سامان یافتند تا نسبت میان معنا و عملکرد در هر پروژه روشن شود. نتایج نشان داد ایستگاه مترو چهارباغ در سطح بُنمایهها و شاخههای آمیختگی، با بهرهگیری از مصالح بومی و پیوند تاریخی، نمونهای از معماری زمینهگرا محسوب میشود؛ پروژه «در دیوار» در محور گردونههای معنایی، تجربهای شاعرانه و استعلایی خلق کرده است؛ خانه «همسنگ» با ساختار همپیوند و هندسه انسانی، تعامل کاملتری میان کالبد و ذهن برقرار کرده؛ و خانه «آبان» در آمیختگی نور، ماده و انرژی، به خلق فضایی مفهومی و میانرشتهای دست یافته است. در جمعبندی، چهار پروژه مورد مطالعه، چهار وجه از نظریه فلامکی را در عمل تبلور بخشیدهاند: جامعهگرایی، استعلای شاعرانه، زیستانسانی و معناگرایی مفهومی. یافتهها تأیید میکند که نظریه «شکلگیری معماری» نه تنها قابلیت تحلیل آثار متنوع معاصر را دارد، بلکه میتواند به عنوان چارچوبی بومی برای نقد، آموزش و طراحی آینده معماری ایران به کار رود.
دانلودها
مراجع
Ali Mohammadi, Gh., & Abdollahi, R. (2018). Explaining the foundations of cultural manifestation in Iranian vernacular architecture and its relationship with creating a sense of place.
Amini, D., Falamaki, M.-M., & Karamati, G. (2019). Typology of imagination in the architectural design process. Bagh-e Nazar, 16(72), 53–64.
Amini, S., Falamaki, M. M., & Keramati, G. (2019). Typology of imagination in the process of architectural design. The Monthly Scientific Journal of Bagh-e Nazar, 16(72), 53-64.
Farshchian, A.-H., & Shojari, M. (2017). A review and critique of Dr. Nasr’s view on Islamic architecture and its characteristics. Hikmat-e Mo’aser, 8(3), 91–110.
Heravi, H., Falamaki, M. M., & Tahae, A. (2019). The Representation of the Mother Archetype in the Historical Architecture of Iran Based on Jung’s Views. The Monthly Scientific Journal of Bagh-e Nazar, 16(75), 5-14.
Heravi, H., Falamaki, M. M., & Tahaei, S. A. (2020). Reflection of Feminine Archetypes in Iranian Historical Architecture Through the Lens of Jung The Code of Femininity in the Mandala Schemas of Iranian Historical Architecture. Bagh-E Nazar, 16(80).
Hosseini, E. S., Falamaki, M. M., & Hojat, I. (2019). The role of creative thinking and learning styles in the education of architectural design. Journal of Architectural Thought, 3(5), 125-140.
Khalaj-Amirhosseini, S., Shojaei, Sh., & Behzadpour, M. (2022). Wisdom and thought in architecture from East to West: The case of Tabatabaei House.
Kimya, F. (2024). Space and Place in Dr. M. Mansour Falamaki’s Architectural Thinking Through Hafiz’s Poetry and Merleau-Ponty’s Phenomenology (Doctoral dissertation, Middle East Technical University (Turkey)).
Nouhi-Bezanjani, M., & Norouzi, M. (2021). An examination of the principles of Iranian architecture from the perspective of Dr. Mohammad Karim Pirnia and Dr. Mohammad-Mansour Falamaki. Memari Shenasi, 18(3), 73–87.
Nouraee, H., Ramazani, B., Hassanzadeh, Sh., Shamohammadi, … Abdollahi. (2023). Assessment of bicycle routes in terms of movement and accessibility using the MABAC method (Case study: Districts 1 and 3 of Isfahan). Spatial Planning, 13(3), 29–54.
Peyvastegar, Y., Heydari, A. A., & Eslami, M. (2017). Recognition of Pirnia’s five principles in traditional Iranian houses and their analysis based on Islamic doctrinal sources: Case study of houses in Yazd.
Varmaghani, H. (2022). A syntactic analysis of the manifestation of spatial transparency in contemporary Iranian architecture. Iranian Architecture and Urbanism (JIAU), 13(2), 41–57.
Yousefnejad, M., & Falamaki, M.-M. (2019). An analysis of the issue of truth and time in the conservation and restoration of cultural heritage. Bagh-e Nazar, 15(69), 5–18.
Yousefnejad, M., & Falamaki, M.-M. (2019). Phenomenology of time in the conservation and restoration of historical and cultural monuments. Fine Arts Journal: Visual Arts, 24(1), 8–18.
Yousefnejad, S., & Falamaki, M. M. (2019). Analyzing Truth and Time in the Conservation and Restoration of Cultural Heritage. Mon. Sci. J. Bagh E Nazar, 15, 5-18.
