طراحی الگوی تحول دیجیتال در مؤسسات حسابرسی با تأکید بر حکمرانی هوشمند

چکیده

هدف: توسعه فناوری‌های دیجیتال، تحلیل داده و هوش مصنوعی، ماهیت فعالیت‌های حسابرسی را تغییر داده و در کنار فرصت‌های ایجادشده، مسائل جدیدی در زمینه کنترل، امنیت داده، مسئولیت حرفه‌ای و پاسخگویی به وجود آورده است. پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی تحول دیجیتال در مؤسسات حسابرسی با تأکید بر حکمرانی هوشمند انجام شد. روش: پژوهش با رویکرد کیفی و ماهیت اکتشافی انجام گرفت. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۵ نفر از خبرگان حرفه‌ای و دانشگاهی حوزه حسابرسی بودند که با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند و قضاوتی و در مواردی گلوله‌برفی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته تا دستیابی به اشباع گردآوری و با روش تحلیل مضمون و رویکرد استقرایی تحلیل شدند. یافته‌ها: تحلیل داده‌ها به استخراج ۵۶ کد اولیه، ۱۴ مضمون فرعی و سه مضمون اصلی منجر شد. مضامین اصلی شامل «توانمندی فناورانه و هوش مصنوعی حسابرس»، «بلوغ فناورانه و حکمرانی داده در مؤسسه حسابرسی» و «الزامات نهادی، حرفه‌ای و نظارتی» بودند. یافته‌ها نشان داد تحول دیجیتال صرفاً به استفاده از ابزارهای فناورانه محدود نیست و مستلزم توسعه هم‌زمان قابلیت‌های دیجیتال و تحلیلی حسابرس، ایجاد زیرساخت و سازوکارهای حکمرانی داده در سطح مؤسسه و انطباق با الزامات حرفه‌ای و نظارتی است. نتیجه‌گیری: حکمرانی هوشمند زمانی تحقق می‌یابد که استفاده از فناوری و هوش مصنوعی با قضاوت حرفه‌ای، امنیت و محرمانگی داده، کنترل کیفیت، مدیریت ریسک و پاسخگویی نهادی تلفیق شود. بنابراین، تحول دیجیتال مؤسسات حسابرسی را می‌توان فرایندی چندسطحی دانست که تعامل هماهنگ قابلیت‌های فردی، ظرفیت‌های سازمانی و الزامات نهادی، اساس اثربخشی آن را تشکیل می‌دهد.