اعتبارسنجی مدل فرهنگ‌سازی مشارکت در ورزش همگانی در بستر فرهنگی ایران

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف اعتبارسنجی مدل مفهومی فرهنگ‌سازی مشارکت در ورزش همگانی که در بخش کیفی استخراج شده است، انجام گردید. این مطالعه به بررسی روابط میان شرایط علّی، زمینه‌ای، مداخله‌گر، راهبردهای کنش/کنش متقابل و پیامدهای مرتبط با پدیده محوری «توسعه ورزش همگانی سلامت‌محور در جامعه ایرانی» می‌پردازد.

روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، کمی از نوع پیمایشی است. جامعه آماری شامل اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ها در رشته علوم ورزشی، کارشناسان تربیت بدنی ادارات ورزش و جوانان و اداره آموزش و پرورش، و مربیان ورزشی بود. نمونه‌گیری به روش تصادفی طبقه‌ای انجام شد و ۱۴۰ پرسشنامه معتبر وارد تحلیل نهایی گردید. ابزار پژوهش، پرسشنامه محقق‌ساخته‌ای با ۵۱ گویه در مقیاس لیکرت ۵ ارزشی بود که بر اساس مقوله‌های کیفی طراحی شد. روایی محتوایی با شاخص CVI (81/0) تأیید گردید. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS SEM) در نرم‌افزار Smart PLS 4.1.0.9 انجام شد.

یافته‌ها: نتایج نشان داد که تمامی متغیرها از پایایی مناسب (آلفای کرونباخ > 70/0 و پایایی ترکیبی > 70/0) و روایی همگرا (AVE > 0.50) برخوردار بودند. روایی واگرا بر اساس معیار فورنل-لارکر تأیید شد. شاخص‌های برازش مدل (SRMR = 0.042 و d_ULS = 0.125) حاکی از برازش بسیار خوب مدل بود. ضرایب مسیر نشان داد که شرایط علّی بر پدیده محوری تأثیر معناداری دارد (β=0.332؛ t=7.642)؛ پدیده محوری بر راهبردها تأثیر معناداری دارد (β=0.496؛ t=92.087)؛ شرایط زمینه‌ای (β=0.463؛ t=17.136) و شرایط مداخله‌گر (β=0.504؛ t=13.703) تأثیر معناداری بر راهبردها دارند؛ و راهبردها تأثیر معناداری بر پیامدها نشان می‌دهند (β=0.646؛ t=53.837) (P<0.05).

نتیجه‌گیری: مدل فرهنگ‌سازی مشارکت در ورزش همگانی از برازش مناسبی برخوردار است و تمامی روابط فرضیه‌سازی‌شده تأیید می‌شوند. یافته‌ها نشان می‌دهد که فرهنگ‌سازی مشارکت در ورزش همگانی از طریق تعامل پیچیده عوامل آگاهی‌بخش، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، مدیریتی، فناورانه و فردی شکل گرفته و با راهبردهایی نظیر حکمرانی منسجم و برنامه‌های مشارکتی متنوع، به پیامدهایی چون کاهش هزینه‌های درمانی، افزایش بهره‌وری، تقویت سرمایه اجتماعی و ارتقای کیفیت زندگی منجر می‌شود. این مدل می‌تواند به‌عنوان چارچوبی علمی و عملیاتی برای سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی در حوزه توسعه ورزش همگانی در ایران مورد استفاده قرار گیرد.