بایستهها و الزامات ترویج سواد و حقوق رسانهای به شهروندان در حکمرانی هوشمندسازی شهرها
کلمات کلیدی:
سواد رسانهای, حقوق رسانهای, شهر هوشمند, حکمرانی هوشمند, امنیت دادهچکیده
گسترش فناوریهای اطلاعات و ارتباطات (ICT)، شهرهای جهان را با فرصتها و چالشهای تازهای روبهرو ساخته است، به گونهای که توسعه زیرساختهای هوشمند برای ارتقای کیفیت زندگی و حکمرانی شهری ضرورتی اجتنابناپذیر به شمار میرود. با این حال، موفقیت شهرهای هوشمند صرفاً به پیشرفتهای فناورانه وابسته نیست، بلکه مستلزم ارتقای سطح سواد و حقوق رسانهای و دیجیتال شهروندان است. هدف پژوهش حاضر، تبیین و ارزیابی الزامات ارتقای سواد و حقوق رسانهای شهروندان در فرایند حکمرانی و توسعه شهر هوشمند است. این مطالعه با رویکرد تحلیلی–توصیفی، به شناسایی و ارزیابی الزامات ارتقای سواد و حقوق رسانهای شهروندان در فرایند هوشمندسازی شهرها پرداخته است. یافتههای پژوهش نشان داد که تحقق حکمرانی هوشمند شهری در گرو تعامل سه دسته عامل نهادی، انسانی و فناورانه است. در بعد نهادی، حکمرانی مشارکتی، سیاستگذاری شفاف و نقش فعال شهرداریها در تقویت سواد رسانهای شهروندان مؤثر ارزیابی شد. در بعد انسانی، سطح آگاهی رسانهای، شکاف دیجیتال، مهارتهای تفکر انتقادی و رفتار هوشمند رسانهای نقش تعیینکنندهای دارند. در بعد فناورانه نیز، دسترسی پایدار به زیرساختهای ارتباطی، امنیت دادهها و اعتماد دیجیتال از الزامات بنیادین محسوب میشوند. همچنین، رسانههای اجتماعی بهعنوان بسترهایی برای افزایش مشارکت شهروندان، تسهیل ارتباطات میانبخشی و ارتقای شفافیت شهری شناخته شدند. بر اساس نتایج، نبود سیاستهای آموزشی منسجم و ضعف تنظیمگری حقوق رسانهای از چالشهای اساسی در مسیر حکمرانی شهر هوشمند است. از این رو، طراحی برنامههای آموزشی تعاملی، تدوین مقررات حمایتی و نهادینهسازی فرهنگ سواد رسانهای میتواند زمینهساز حکمرانی کارآمد، کاهش آسیبپذیریهای اجتماعی و تحقق پایداری شهری در عصر هوشمند باشد.
دانلودها
مراجع
Ahmadlou Dehnavi, M., Khoshneshin, Z., & Khoshneshin, M. (2014). Cultural and educational challenges of the digital age and the necessity of technology-based education in Islamic countries. Cultural Engineering Quarterly, 8(—), 45–60.
Annabestani, A. A. (2023). Key drivers of smart-city implementation based on the Internet of Things with emphasis on citizens’ cultural awareness. Scientific–Research Journal of Nonlinear Systems in Electrical Engineering, 8(1), 98–115.
Bin Lin, T., Li, Y. Y., Deng, F., & Li, L. (2019). A framework for understanding new media literacy (O. Jahanshahi, Trans.). Satellite and New Media Studies, 21(4), 1–12.
Caragliu, A., Del Bo, C., & Nijkamp, P. (2011). Smart cities in Europe. Journal of Urban Technology, 18(2), 65-82.
Castells, M. (2001). The information age: Economy, society, and culture (A. Aligholian, Trans.). Tehran: Tarh-e No Publishing.
Couldry, N., & Hepp, A. (2017). The mediated construction of reality. Polity Press.
Council of Europe. (2022). Recommendation on the protection of human rights in the context of digital governance. Council of Europe Publishing.
Edwards, L., Hazelden, R., & O’Loughlin, B. (2024). Media literacy interventions in the age of misinformation: A meta-analysis. Routledge.
European Commission. (2021). The concept of smart cities: Dimensions, metrics, and EU initiatives. Publications Office of the European Union.
Fazel, M., Ahmadi, P., & Mohammadi, R. (2022). Measuring the impact of digital literacy education on the smart use of urban services (Case study: Banda Aceh). Social Sciences Journal, 25(3), 200–225.
Floridi, L. (2019). The logic of information: A theory of philosophy as conceptual design. Oxford University Press.
Hasani Dokht, S. (2020). The influence of media literacy on recognizing fake news. Media Management, 49(3), 56–72.
Jafari-Baghi-Abadi, M. (2022). Analysis of institutional barriers in the development of urban media literacy: A case study of Tehran. National Media Studies Journal, 15(2), 123–145.
Jang, S. (2022). Policy considerations for inclusive participation of information-deprived groups in smart city development. Telecommunications Policy, 46(8), 102415.
Jenkins, H. (2020). Confronting the challenges of participatory culture: Media education for the 21st century. MIT Press.
Kaiser, M. (2024). Smart governance, data privacy, and citizen trust: An empirical analysis. Springer.
Kandt, J. (2021). Balancing technology, policy, and culture for successful smart city development. In M. N. K. B. Smith (Ed.), The Routledge handbook of urban informatics (pp. 145-160). Routledge.
Khaniki, H., & Khelaji, M. (2009). The information society, knowledge societies, digital divides, and new necessities of development. Communication Research Quarterly, 16(1), 34–55.
Kitchin, R. (2014). The real-time city? Big data and smart urbanism. GeoJournal, 79(1), 1–14.
Livingstone, S. (2018). Media literacy and the challenge of new information and communication technologies. The Communication Review, 7(1), 3-14.
McQuail, D. (2019). McQuail's mass communication theory (7th ed.). Sage Publications.
Nazari, S. (2021). Analyzing the smart-city development process in Tehran and the consequences of the digital divide. Urban Management Research, 12(36), 75–92.
OECD. (2022). Data-driven innovation for smart cities. OECD Publishing.
Potter, W. J. (2021). Media literacy (10th ed.). Sage Publications.
Rahmati, M., & Alizadeh, A. (2021). Analysis of the digital divide in Iranian urban smart-city projects. Regional Planning Quarterly, 11(42), 25–40.
Rastegari, S., Navah, A., & Hezbavi, A. (2019). Sociological consequences of media literacy on awareness of citizenship rights and democratization. New Media Studies, 18(5), 87–110.
Rhodes, R. A. W. (2017). Network governance and the differentiated polity: Selected essays, volume I. Oxford University Press.
UNESCO. (2023). Media and information literacy: A practical guidebook for policymakers. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.
Van Dijk, J. (2020). The digital divide. Polity Press.
Zamani, Z., Haghighatian, M., & Malaeke, H. (2021). The relationship between digital media literacy and political satisfaction of Tehran citizens. Culture–Communication Studies, 85(22), 156–178.
