استخراج ترجیحات سکونتی با تاکید بر نقش قومیت در خانههای شهرستان گنبد کاووس
کلمات کلیدی:
ترجیحات سکونتی, ترجیحات (غیر)جبرانی, شبکه طرح تصمیم, قومیت, انتخاب مسکنچکیده
ترجیحات سکونتی خانوارها یکی از مؤثرترین عوامل در برنامهریزی و طراحی مسکن محسوب میشود. با این حال، بسیاری از مطالعات پیشین ترجیحات مسکن را عمدتاً بهصورت مجموعهای از معیارهای مستقل بررسی کرده و نقش تفاوتهای فرهنگی در شکلگیری منطق تصمیمگیری و پذیرش یا رد جایگزینی میان ویژگیهای مسکن را کمتر مورد توجه قرار دادهاند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش قومیت در الگوهای تصمیمگیری سکونتی، ترجیحات جبرانی و غیرجبرانی و نسبی پنج گروه قومی شامل فارس، ترکمن، سیستانی، بلوچ و ترک را در شهر گنبدکاووس بررسی میکند. دادهها از طریق ۱۰۰ مصاحبه نیمهساختاریافته گردآوری و با استفاده از شبکه طرح تصمیم تحلیل شدند. ویژگیهای مسکن ترجیحی بر اساس میزان اهمیت ادراکشده و همچنین منطق تصمیمگیری مشارکتکنندگان در سه دسته ترجیحات غیرجبرانی، جبرانی و نسبی بررسی شدند. نتایج نشان داد که اگرچه برخی نیازهای پایه مانند متراژ واحد، تعداد اتاق خواب، آسایش محیطی و کیفیت زیرساختها در میان گروههای قومی اهمیت مشترکی دارند، اما نحوه ارزیابی، اولویتبندی و امکان جایگزینی این ویژگیها تحت تأثیر زمینههای فرهنگی متفاوت است. یافتهها نشان دادند که گروههای قومی الگوهای متفاوتی از انعطافپذیری تصمیمگیری را نشان میدهند؛ بهگونهای که تفاوتها بیشتر در ویژگیهای مرتبط با سازمان فضایی، حریم خصوصی، فضاهای جانبی و شیوه استفاده از خانه مشاهده شد. این پژوهش نشان میدهد که قومیت نه تنها بر اهمیت ویژگیهای مسکن، بلکه بر ساختار تصمیمگیری و میزان پذیرش مصالحه میان معیارهای مختلف اثرگذار است. یافتههای حاصل میتواند مبنایی برای توسعه رویکردهای فرهنگمحور در طراحی مسکن و برنامهریزی سکونتی در جوامع چندقومیتی باشد.
دانلودها
گاهشمار انتشار
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 1405 نورا ابراهیمی (نویسنده); علی امامی (Corresponding author); مریم شباک (نویسنده)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
