تدوین چارچوب سیاست‌گذاری برای ارتقای حضور زن در فضاهای شهری تبریز با رویکرد شهر مطلوب اسلامی

چکیده

شهرها نظام‌های اجتماعی-فضایی هستند که ابعاد مختلفی در زمینه طبیعی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و نهادی دارند. فضاهای شهری بازتابی از مدیریت سیاسی فضا در عرصه‌های مختلف خرد و کلان است. همچنین فضاهای شهری به عنوان اصلی‌ترین عرصه کالبدی شهر باید نیازهای اجتماعی شهروندان را برآورده نموده و بسترهای لازم در جهت دسترسی و تامین خدمات موردنیاز مصرف‌کنندگان را فراهم کند. هدف مقاله حاضر تدوین چارچوب سیاست‌گذاری برای ارتقای حضور زنان در فضاهای شهری تبریز است. این پژوهش از نوع کاربردی بوده و روش کلی پژوهش توصیفی-تحلیلی می‌باشد. بدین منظور گردآوری داده‌ها هم بر مبنای مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای صورت گرفته و هم پیمایش میدانی به صورت مصاحبه انجام شده است. براساس نتایج بدست آمده، سیاست‌گذاران باید به نیازهای خاص زنان توجه بیشتری داشته باشند. ایجاد فضاهای امن، طراحی مناسب فضاهای عمومی و ارتقای فرهنگ عمومی در خصوص حقوق زنان می‌تواند به افزایش حضور آنها در فضاهای شهری کمک کند. حضور فعال زنان در فضاهای شهری نه تنها به بهبود کیفیت زندگی آنها کمک می‌کند، بلکه به توسعه پایدار شهری نیز منجر می‌شود. پژوهش حاضر نشان می‌دهد که شهر مطلوب اسلامی برای زنان، شهری است که در آن «امنیت» به مثابه حق، «عدالت» به مثابه توزیع کرامت‌آمیز منابع، و «مشارکت» به مثابه وظیفه شرعی و شهروندی، به طور توأمان تحقق یابد. عدم توجه به هر یک از این سه رکن، حضور زنان را در فضاهای عمومی تبریز با مانع جدی روبه‌رو خواهد کرد. بنابراین لازم است سیاست‌های موثری برای برنامه‌ریزی و طراحی فضاهای عمومی با توجه به نیازها و خواسته‌های زنان تدوین شود که می‌تواند در رسیدن به شهر هوشمند نیز موثر باشد.