تبیین مدل مفهومی ارتقای سلامت روان کاربران در فضاهای درمانی مبتنی بر خوشه‌بندی عوامل محیطی

نویسندگان

    ساره نیک‌آبادی * استادیار، گروه معماری داخلی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه سوره، تهران، ایران s.nikabadi@soore.ac.ir
    حسین ذبیحی دانشیار، گروه توسعه شهری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
    آزاده شاهچراغی دانشیار، گروه معماری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

کلمات کلیدی:

سلامت روان, ویژگی‌های محیطی, خوشه بندی, یادگیری ماشینی

چکیده

کیفیت محیط بستری در کنار خدمات درمانی از موضوعات با اهمیت و موثر بر سرعت بهبود بیماران و سلامت روان آن‌ها در دوره بستری در بیمارستان شناخته شده است. هدف از این پژوهش ارائه چارچوبی مفهومی مبتنی بر خوشه بندی ویژگی‌های محیطی موثر بر بهبود بیماران در مدت بستری در بیمارستان است. به این منظور مرور ادبیات پژوهش در سه پایگاه داده شامل، Web of Science و SCOPUS انجام شد که در نهایت۲۰ مقاله از مطالعه مقالات منتشر شده در ده سال اخیر برگزیده شدند. روش دسته بندی ویژگی‌ها بر اساس روش خوشه بندی مبتنی بر یادگیری ماشینی بود. با وجود عدم وضوح در رابطه با روابط علت و معلولی، شواهد قابل توجهی وجود دارد که نشان میدهد، محیط‌های بستری بر پیامدهای سلامتی بیماران موثر می‌باشد. این مقاله یک چارچوب مفهومی را پیشنهاد می‌کند که ویژگی‌های مختلف محیط داخلی فضای درمانی را به نتایج سلامتی کاربران مرتبط می‌کند. این چارچوب ساختاری را برای گروه بندی اثرات علی با توجه به ارتباط آن‌ها با 3ویژگی کلی فضایی شامل؛ محیط راحت، فضای آرامش بخش و عملکرد فضایی خوب در ارتباط با محیط داخلی فضای درمانی ارائه می‌دهد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Akinluyi, M. L., Fadamiro, J. A., Ayoola, H. A., & Alade, M. J. (2021). Efficacy of Architectural Space Design for Healing and Humanization in Lagos University Teaching Hospital, Nigeria. International Journal of Architecture and Urban Development, 11(1), 5-18.

Alfa, M. T., & Öztürk, A. (2019). Perceived indoor environmental quality of hospital wards and patients’ outcomes: a study of a general hospital, Minna, Nigeria.. Applied Ecology & Environmental Research, 17(4). https://doi.org/10.15666/aeer/1704_82358259.

Banaei, M (2017) Analysis of the form of residential interior space and its effect on emotion and brain activity, PhD thesis in architecture, Faculty of Architecture and Urban Planning. University of Science and Technology, 165 pp. )in Persian(.

Bosch, S. J., & Lorusso, L. N. (2019). Promoting patient and family engagement through healthcare facility design: A systematic literature review. Journal of Environmental Psychology, 62, 74-83.

Brambilla, A., Rebecchi, A., & Capolongo, S. (2019). Evidence based hospital design. A literature review of the recent publications about the EBD impact of built environment on hospital occupants' and organizational outcomes. Annali di Igiene Medicina Preventiva e di Comunita, 31(2), 165-180. https://doi.org/10.7416/ai.2019.2269.

Boby, P. R., Dewan, A., Sugga, P. S., & Srivastava, A. (2025). Well-being in indoor public spaces of tertiary hospitals post coronavirus disease 2019 in Delhi and Rotterdam, a Salutogenic approach. Indoor and Built Environment, 1420326X251357524. https://doi.org/10.1177/1420326X251357524

Chotirat, J., Prugsiganont Van Der Hoeven, S., & Waroonkun, T. (2025). Design and improvement guidelines to promote well-being for patients and their family in government tertiary care hospitals. Frontiers in Built Environment, 11, 1615971. https://doi.org/10.3389/fbuil.2025.1615971

Codinhoto, R., Tzortzopoulos, P., Kagioglou, M., Aouad, G., & Cooper, R. (2009). The impacts of the built environment on health outcomes. Facilities, 27(3/4), 138-151.

Devlin, A. S., & Arneill, A. B. (2003). Health care environments and patient outcomes: A review of the literature. Environment and behavior, 35(5), 665-694.

Evans, G. W., & McCoy, J. M. (1998). When buildings don’t work: The role of architecture in human health. Journal of Environmental psychology, 18(1), 85-94.

Feng, E. F. (2025). Art in hospitals: The aesthetic-cultural turn of caring space. European Journal of Cultural Studies, 13675494251350373. https://doi.org/10.1177/13675494251350373

Gao, T., & Zhou, H. (2025). The Evolution and Potential of Emotional Healing Design: A Systematic Review With Thematic Analysis. Sociology Compass, 19(7), e70082. https://doi.org/10.1111/soc4.70082

Hagerup, A., Fernee, C. R., Wijk, H., Lindahl, G., & Olausson, S. (2025). Through the lens of patients: a photovoice study exploring inpatients’ sense of safety and well-being in a new Norwegian mental health facility. BMC psychology, 13(1), 1-17. https://doi.org/10.1186/s40359-025-03375-8

Hong, Y. K., Cho, J. Y., & Wang, Z. Y. (2025). A study of interior design elements promoting the perception of healing considering gender and age: A multi-domain approach. Building and Environment, 271, 112649. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2025.112649

Jiang, S., & Verderber, S. (2017). On the planning and design of hospital circulation zones: A review of the evidence-based literature. HERD: Health Environments Research & Design Journal, 10(2), 124-146. https://doi.org/10.1177/1937586716672041.

Joseph, A. (2006). The impact of the environment on infections in healthcare facilities. The Centre for Health Design, Issue Paper No. 1, Concord, CA.

Kirkpatrick, K. (2019). Healing Justice: A New Architecture for Therapeutic Justice Administration in Kentville, Nova Scotia. . https://dalspace.library.dal.ca/handle/10222/76210

Lawson, B., Phiri, M., & Wells-Thorpe, J. (2003). The architectural healthcare environment and its effects on patient health outcomes: a report on an nhs estates funded research project. Stationery Office.

Nimlyat, P. S. (2018). Indoor environmental quality performance and occupants’ satisfaction [IEQPOS] as assessment criteria for green healthcare building rating. Building and Environment, 144, 598-610. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2018.09.003.

Pati, D., O’Boyle, M., Hou, J., Nanda, U., & Ghamari, H. (2016). Can hospital form trigger fear response?. HERD: Health Environments Research & Design Journal, 9(3), 162-175.

Patterson, E. S., Sanders, E. B. N., Sommerich, C. M., Lavender, S. A., Li, J., & Evans, K. D. (2017). Meeting patient expectations during hospitalization: A grounded theoretical analysis of patient-centered room elements. HERD: Health Environments Research & Design Journal, 10(5), 95-110. https://doi.org/10.1177/1937586717696700.

Pawlaczyk-Szymańska, D., Gębczyńska-Janowicz, A., Zdrojewska, J., & Szarejko, W. (2025). User Well-Being as a Paramount Challenge in Contemporary Built Environment Design: The Architecture of Psychiatric Hospitals and Its Influence on Treatment Processes and the Health, Safety, and Comfort of Patients and Medical Staff—A Systematic Literature Review and Insights from the New European Bauhaus Initiative. Buildings, 15(4), 558. doi.org/10.3390/buildings15040558

Pellitteri, G., & Belvedere, F. (2010, June). Characteristics of the hospital buildings: changes, processes and quality. In Proceedings from 2010 ARCC_EAAE International Conference on Architectural Research (pp. 23-26). https://www.brikbase.org/sites/default/files/E062_Pellitteri.pdf

Ulrich, Roger, Craig Zimring, Xiaobo Quan, Anjali Joseph, and Ruchi Choudhary (2004). The role of the physical environment in the hospital of the 21st century: A once-in-a-lifetime opportunity. Concord, CA: The Center for Health Design, 311.

Ulrich, R. S., Zimring, C., Zhu, X., DuBose, J., Seo, H. B., Choi, Y. S., ... & Joseph, A. (2008). A review of the research literature on evidence-based healthcare design. HERD: Health Environments Research & Design Journal, 1(3), 61-125. https://doi.org/10.1177/193758670800100306.

Ulrich, R. S., Berry, L. L., Quan, X., & Parish, J. T. (2010). A conceptual framework for the domain of evidence-based design. HERD: Health Environments Research & Design Journal, 4(1), 95-114. https://doi.org/10.1177/193758671000400107.

Schreuder, E., Lebesque, L., & Bottenheft, C. (2016). Healing environments: What design factors really matter according to patients? An exploratory analysis. HERD: Health Environments Research & Design Journal, 10(1), 87-105. https://doi.org/10.1177/1937586716643951.

Shen, X., Zhang, H., Li, Y., Qu, K., Zhao, L., Kong, G., & Jia, W. (2023). Building a satisfactory indoor environment for healthcare facility occupants: A literature review. Building and Environment, 228, 109861.

Suess, C., Taheri, B., & Maddock, J. E. (2025). Understanding perceived healing through biophilic hospital room virtual reality scenarios. Journal of Service Theory and Practice, 1-27. https://doi.org/10.1108/JSTP-12-2024-0459

Tian, J., Zhao, Z., Yang, H., Zhang, Z., Liu, D., Li, Y., & Wang, W. (2025). Hospital furniture design: Cultural evolution and future trends. International Journal of Healthcare Management, 1-18. doi.org/10.1080/20479700.2025.2546539

Wilson, I. B., & Cleary, P. D. (1995). Linking clinical variables with health-related quality of life: a conceptual model of patient outcomes. Jama, 273(1), 59-65. doi:10.1001/jama.1995.03520250075037

Xuan, X., Huang, Y., & Zhang, Z. (2025). Effects of IEQ on inpatients’ psychological restoration in hospital wards: the role of environmental perceptions. Building Research & Information, 1-25. https://doi.org/10.1080/09613218.2025.2521747

Zhang, Y., Tzortzopoulos, P., & Kagioglou, M. (2019). Healing built-environment effects on health outcomes: Environment–occupant–health framework. Building research & information, 47(6), 747-766. https://doi.org/10.1080/09613218.2017.1411130.

دانلود

چاپ شده

۱۴۰۴/۰۸/۱۲

ارسال

۱۴۰۴/۰۱/۱۶

بازنگری

۱۴۰۴/۰۳/۲۴

پذیرش

۱۴۰۴/۰۴/۰۲

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

نیک‌آبادی س.، ذبیحی ح.، و شاهچراغی آ. (1404). تبیین مدل مفهومی ارتقای سلامت روان کاربران در فضاهای درمانی مبتنی بر خوشه‌بندی عوامل محیطی. مجله حکمرانی و شهر هوشمند، 1(3)، 1-11. https://journalgsc.com/index.php/jgsc/article/view/16

مقالات مشابه

1-10 از 23

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.