مجله حکمرانی و شهر هوشمند 3115-8633 در دست انتشار 2026 06 05 Assessing the Impact of Green Buildings on Urban Air Pollution in Mashhad بررسی تاثیر ساختمان های سبز بر آلودگی شهر مشهد FA محمد حسین نادری دانشجوی دکتری گروه جغرافیا وبرنامه ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، واحد شیروان، دانشگاه آزاد اسلامی، شیروان، ایران محمد معتمدی هیات علمی گروه جغرافیا وبرنامه ریزی شهری، واحد شیروان، دانشگاه آزاد اسلامی، شیروان ،ایران فرزاد قادری بافتی هیات علمی گروه مهندسی عمران، واحد شیروان، دانشگاه آزاد اسلامی، شیروان، ایران Journal Article Rapid urbanization, the expansion of urban construction, and the increasing consumption of fossil fuels in recent decades have intensified air pollution and reduced environmental quality in major Iranian cities. Mashhad, as the second-largest metropolis in the country, faces serious air pollution challenges due to its semi-arid climate, population growth, concentration of urban activities, and the occurrence of temperature inversion. In this context, buildings account for a significant share of energy consumption and the production of air pollutants, and therefore can play a decisive role in either exacerbating or reducing pollution. The present study aims to investigate the role of green buildings in reducing air pollution in the city of Mashhad. The research method is descriptive–analytical and comparative in nature. The statistical population consists of 60 buildings in Mashhad, including 30 buildings designed based on green building principles and 30 conventional buildings. Data related to five major pollutants, including PM2.5, PM10, CO, NO₂, and SO₂, were collected from the Environmental Protection Organization of Razavi Khorasan for the year 2024 (1403). Data analysis was conducted using SPSS software. The results indicated that the average concentration of pollutants in green buildings was approximately 30 percent lower than that in conventional buildings. These findings highlight the significant role of green design in reducing air pollution, improving environmental quality, and promoting urban sustainability in the metropolis of Mashhad. The results of this study can serve as a basis for urban policy-making, the development of design regulations, and the promotion of sustainable architecture in similar climatic regions. رشد شتابان شهرنشینی، افزایش ساخت‌وسازهای شهری و مصرف فزاینده انرژی‌های فسیلی در دهه‌های اخیر، موجب تشدید آلودگی هوا و کاهش کیفیت زیست‌محیطی در کلان‌شهرهای ایران شده است. شهر مشهد به‌عنوان دومین کلان‌شهر کشور، به دلیل شرایط اقلیمی نیمه‌خشک، رشد جمعیت، تمرکز فعالیت‌های شهری و بروز پدیده وارونگی دما، با چالش‌های جدی آلودگی هوا مواجه است. در این میان، ساختمان‌ها سهم قابل توجهی در مصرف انرژی و تولید آلاینده‌های جوی دارند و می‌توانند نقشی تعیین‌کننده در تشدید یا کاهش آلودگی ایفا کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش ساختمان‌های سبز در کاهش آلودگی هوای شهر مشهد انجام شده است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و از نوع مقایسه‌ای است. جامعه آماری شامل 60 ساختمان در شهر مشهد است که 30 مورد از آن‌ها دارای شاخص‌های طراحی سبز و 30 مورد دیگر ساختمان‌های معمولی هستند. داده‌های مربوط به پنج آلاینده اصلی شامل PM2.5، PM10، CO، NO2 و SO2 از طریق اطلاعات سازمان حفاظت محیط زیست خراسان رضوی در سال 1403 گردآوری شده است. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS انجام گرفت. نتایج نشان داد که میانگین غلظت آلاینده‌ها در ساختمان‌های سبز حدود 30 درصد کمتر از ساختمان‌های معمولی است. این یافته‌ها بیانگر نقش مؤثر طراحی سبز در کاهش آلودگی هوا، بهبود کیفیت زیست‌محیطی و ارتقای پایداری شهری در کلان‌شهر مشهد است. نتایج پژوهش می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری شهری، تدوین ضوابط طراحی و توسعه معماری پایدار در اقلیم‌های مشابه باشد.