مجله حکمرانی و شهر هوشمند 3115-8633 2 دوره1405 2026 06 21 Designing an Indigenous Smart Parliament Framework for Iran’s IslamicConsultative Assembly in Light of the Experiences of Digital Parliaments طراحی چارچوب بومی پارلمان هوشمند برای مجلس شورای اسلامی ایران در پرتو تجارب پارلمان‌های دیجیتال 10.61838/jgsc.47 FA عسل قهرمانی دانشجوی دکتری حکمرانی علم، فناوری و نوآوری دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران،تهران، ایران عارف منادی استادیار گروه مهندسی شهرسازی ،دانشکده معماری و شهرسازی ،دانشگاه بین‌المللی سوره، تهران، ایران aref_monadi@soore.ac.ir Journal Article 2025 12 13 <p>Digital transformation has created new opportunities in legislative institutions, introducing the concept of a “Smart Parliament”<br />as a modern model of legislative governance. This concept extends beyond mere instrumentation/digitization, emphasizing<br />data-driven decision-making, greater transparency, and more effective accountability. The present study aims to design an<br />indigenous framework for realizing a Smart Parliament in Iran by conducting a systematic analysis of the current status of the<br />Islamic Consultative Assembly (Majlis) and a comparative analysis of experiences in leading countries, such as Estonia and<br />New Zealand.<br />Based on thematic analysis, the findings identify five key components necessary for realizing a Smart Parliament:<br />technological infrastructure, data governance and algorithmic transparency, electronic citizen participation, institutional<br />renewal, and policy learning. Accordingly, a five-layer, phased model was designed. By integrating the systemic framework of<br />policy analysis with an institutional digital maturity model, this design is adaptable to Iran’s specific cultural, legal, and<br />technical context. This model conceptualizes parliamentary transformation not merely as a technological shift, but as an<br />institutional, cultural, and interactive process.<br />Addressing existing gaps in technological infrastructure, data governance, transparency, and public participation within the<br />Iranian Parliament, this research offers strategic recommendations, including drafting a parliamentary digital transformation<br />roadmap, enacting legislation on data governance and algorithmic transparency, establishing legislative innovation centers, and<br />developing public participatory platforms. By synthesizing theories of digital governance, algorithmic transparency, and<br />institutional renewal, this study strives to provide a theoretical and practical foundation for the transition toward smart, data-<br />driven, and participatory legislation in Iran.</p> <p>تحول دیجیتال، فرصت‌های نوینی را در نهادهای تقنینی ایجاد کرده و مفهوم «پارلمان هوشمند» را به‌عنوان الگویی نوین در حکمرانی قانون‌گذاری مطرح کرده است. این مفهوم فراتر از دیجیتال‌سازی ابزاری، به تصمیم‌سازی داده‌محور، شفافیت بیش‌تر و پاسخ‌گویی مؤثرتر اشاره دارد. پژوهش حاضر با هدف طراحی چارچوبی بومی برای تحقق پارلمان هوشمند در ایران، با رویکرد کیفی، تحلیل تطبیقی تجارب کشورهای پیشرو مانند استونی و نیوزیلند و نیز بررسی نظام‌مند وضعیت موجود مجلس شورای اسلامی ایران را در دستور کار قرار داده است.</p> <p>یافته‌ها بر اساس روش تحلیل مضمون، پنج مؤلفه کلیدی را برای تحقق پارلمان هوشمند شناسایی کرده‌اند: زیرساخت فناورانه، حکمرانی داده و شفافیت الگوریتمی، مشارکت الکترونیکی شهروندان، نوسازی نهادی و یادگیری سیاستی. بر این اساس، مدلی پنج‌لایه و مرحله‌مند طراحی شد که با تلفیق چارچوب سیستمی تحلیل سیاست‌گذاری و مدل بلوغ دیجیتال نهادی، با شرایط فرهنگی، حقوقی و فنی ایران انطباق‌پذیر است. این مدل، تحول در مجلس را نه‌فقط به‌مثابه تغییر فناورانه، بلکه به‌عنوان فرآیندی نهادی، فرهنگی و تعاملی فهم می‌کند.</p> <p>این پژوهش با تأکید بر خلأهای موجود در زیرساخت‌های فناورانه، نظام حکمرانی داده، شفافیت و مشارکت عمومی در مجلس ایران، توصیه‌های راهبردی نظیر تدوین سند تحول دیجیتال مجلس، تصویب قانون حاکمیت داده و شفافیت الگوریتمی، ایجاد مراکز نوآوری تقنینی و توسعه پلتفرم‌های مشارکتی مردمی را ارائه می‌کند. مطالعه حاضر می‌کوشد با تلفیق نظریه‌های حکمرانی دیجیتال، شفافیت الگوریتمی و نوسازی نهادی، زمینه‌ای نظری و عملی برای گذار به قانون‌گذاری هوشمند، داده‌محور و مشارکتی در ایران فراهم سازد.</p> https://journalgsc.com/index.php/jgsc/article/download/47/21