مجله حکمرانی و شهر هوشمند 3115-8633 در دست انتشار 2026 03 02 Causes of disputes and indicators affecting contractors' claims in transactions with municipalities علل منازعات و شاخص هاي تأثيرگذار بر ادعاهاي پيمانکاران در معاملات با شهرداري ها FA سامان صحرائی دانشجو حمیدرضا ربیعی فر استادیار گروه عمران Journal Article <h3> </h3> <p>Construction projects significantly contribute to a country's financial resources, yet claims and disputes have become common in these projects. Many stakeholders consider these disputes among the most destructive events in the industry. In most projects, there is a possibility of claims from parties, particularly contractors, due to differences in project implementation systems. While eliminating claims is impossible, identifying the primary causes and origins of claims can help prevent them from occurring in projects. This study investigated the causes of disputes and claims by contractors in municipalities. A comprehensive literature review was conducted to identify potential factors affecting disputes and claims. Subsequently, a questionnaire was administered to 20 experts and specialists to validate these factors. The probability of disputes occurring and the average probability of these disputes converting into significant differences between contractors and municipalities were measured using statistical tests. Exploratory factor analysis was employed to classify the factors causing these differences, and the probability of conversion for each group was analyzed. The Analytical Hierarchy Process (AHP) method was used to rank the factors affecting these differences. The results showed that indicators related to the consultant's weaknesses and shortcomings, as well as those related to the employer's weaknesses and shortcomings, accounted for a significant share in the occurrence of disputes between municipalities and contractors. Specific issues such as the execution and timing of projects, duplication of work, delays in decision-making, and delays in obtaining necessary permits were found to contribute to disputes and claims. The study underscores the importance of effective project management, timely communication, and collaboration between contractors and municipalities to minimize disputes and claims.</p> <p>پروژه های عمرانی در شهرداریها زیربناي توسعه و شکوفایی شهرها به حساب می آیند و در نظام اقتصادي و بودجه بندي شهرداریها از اهميت خاصی برخوردار بوده و اغلب بخش قابل توجهی از بودجه شهرها را به خود اختصاص می دهند .در شهرداریهای سراسر کشور هرساله مبالغ قابل توجهی براي اجراي پروژه هاي ساخت و ساز در قالب پروژه هاي عمرانی هزینه می گردد؛ اما به علت مشکلات متعدد معمولا این پروژه ها با صرف زمان و هزینه اي بيشتر از زمان و هزینه مصوب  به انجام می رسند. بخشی از این مشکلات ناشی از نقص دانش فنی است در کنار موضوعات فنی مباحث حقوقی و ضعف قرارداد های منعقده از دیگر معضلات مهم در انجام پروژه هاي شهری است که از آن می توان بعنوان یکی از دلایل اصلی بروز اختلاف و ایجاد دعاوي فیمابين طرفين پيمان و به عنوان یکی از شاخص هاي اصلی سوءمدیریت نام برد که نهایتا موجب تحميل هزینه هاي مستقيم و غيرمستقيم بر شهرداریها می شود. در سالهاي اخير شاهد افزایش روزافزون اختلافات طرفين پيمان در قراردادهای شهرداریها با شرکت هاي پيمانکاري هستيم بنحويکه این اختلافات جزء لاینفک اکثر قریب به اتفاق این قراردادها گردیده و متعاقب آن منجر به تشکيل پرونده هاي متعدد در مراجع قضایی شده است. بررسی این موضوع که دلایل اصلی موارد ادعایی در پروژه هاي عمرانی شهری چيست و تاخيرات و افزایش هزینه هاي این پروژه ها چه عللی دارد و چه راهکارهایی جهت کاهش آنها وجود دارد بسيار مهم و حياتی بوده و چنانچه این دلایل شناسایی شوند می توان راهکارهایی برای کاهش موارد ادعایی و بهبود وضعيت پيشرفت این پروژه ها ارائه نمود. همچنين با توجه به اینکه کشور ما همواره در معرض نوسانات نرخ ارز و کاهش ارزش پول ملی می باشد با انجام این تحقيق می توان در آینده از اثرات ناشی از این نواسانات را در قراردادهاي منعقده کاست و به تبع آن موارد ادعایی پیمانکاران در پروژه هاي عمرانی شهری را به حداقل رساند و راهکارهاي اجرایی جهت تسریع روند اجرایی این پروژه ها و کاهش تأخيرات ارائه نمود.</p>