مجله حکمرانی و شهر هوشمند 3115-8633 1 پیاپی 2 2025 09 10 Cultural Transition and Population Decline: Identifying Key Cultural Drivers in Iran’s Population Revitalization and Fertility Enhancement Programs گذار فرهنگی و کاهش جمعیت: شناسایی محرک‌های کلیدی فرهنگی در برنامه‌های جوانی جمعیت و افزایش باروری در ایران 1 21 FA عقیل خالقی دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، مدرس دانشگاه فرهنگیان، تبریز، ایران فاطمه کاظمیه دانشیار گروه ترویج و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2024 12 27 <p>This study addresses the issue of the continuous decline in Iran’s fertility rate (1.6 in 2016) and the failure of recent population revitalization policies. Acknowledging that the causes of this phenomenon extend beyond economic dimensions and are rooted in the “second demographic transition” and cultural transformations, the main objective of the research is to systematically identify and prioritize the key cultural drivers that neutralize pro-natalist policies. A mixed-methods design (convergent approach) was used. In the first phase, scientometric analysis (VOSviewer) was conducted on 44,931 documents from the ScienceDirect database (2000–2023). In the second phase, structural analysis (MICMAC) was applied to examine 26 cultural variables, using input from a panel of 29 experts. The scientometric analysis revealed that the global scientific discourse examines population decline primarily in connection with “climate change” (rank 1), rather than cultural–social factors. In contrast, the MICMAC analysis (with 98% desirability) assessed Iran’s cultural system as “unstable” and complex. Six key drivers were identified, with “the role of modernization and its consequences for families and especially women in altering attitudes” ranked as the most influential driver (rank 1). This was followed by “the psychological shift toward self-control” and “the devaluation of motherhood.” By prioritizing cultural drivers, this research addresses an existing gap in the literature. The findings indicate that policymaking must shift from short-term economic incentives toward dynamic and culture-based strategies. Key recommendations include “a modern and value-based redefinition of motherhood” (aligned with the identity of educated women) and “emphasizing long-term stability” (in education and healthcare) to meet families’ needs for “self-control” and future planning.</p> <p>این پژوهش به مسئله کاهش مستمر نرخ باروری در ایران (1.6 در سال 1395) و شکست سیاست‌های اخیر جوانی جمعیت می‌پردازد. با اذعان به اینکه دلایل این پدیده فراتر از ابعاد اقتصادی بوده و ریشه در «گذار جمعیتی دوم» و دگرگونی‌های فرهنگی دارد، هدف اصلی تحقیق، شناسایی و اولویت‌بندی نظام‌مند «محرک‌های کلیدی فرهنگی» است که سیاست‌های تشویقی را خنثی می‌کنند. از روش تحقیق ترکیبی (طرح همگرا) استفاده شد. در فاز اول، تحلیل علم‌سنجی (VOSviewer) بر روی 44,931 سند از پایگاه ساینس‌دایرکت (2000-2023) انجام گرفت. در فاز دوم، از تحلیل ساختاری (MICMAC) با بهره‌گیری از پانل 29 نفره خبرگان برای تحلیل 26 متغیر فرهنگی استفاده شد. تحلیل علم‌سنجی نشان داد که گفتمان علمی جهانی، کاهش جمعیت را عمدتاً در پیوند با «تغییرات آب‌و‌هوایی» (رتبه 1) بررسی می‌کند، نه عوامل فرهنگی-اجتماعی. در مقابل، تحلیل MICMAC (با مطلوبیت 98%)، سیستم فرهنگی ایران را «ناپایدار» و پیچیده ارزیابی کرد. 6 پیشران کلیدی شناسایی شدند که «سهم مدرنیزه شدن و تبعات متأثر از آن بر خانواده و به‌ویژه زنان در تغییر نگرش‌ها»&nbsp; به عنوان تأثیرگذارترین محرک (رتبه 1) شناخته شد. پس از آن، «تغییر جهت روان‌شناختی به خودکنترلی» و «تحقیر نقش مادری» قرار داشتند. این تحقیق با اولویت‌بندی محرک‌های فرهنگی، شکاف پژوهشی موجود را پر کرد. نتایج نشان می‌دهد که سیاست‌گذاری باید از تمرکز بر پاداش‌های اقتصادی کوتاه‌مدت، به سمت راهبردهای پویا و فرهنگی تغییر جهت دهد. پیشنهادات کلیدی شامل «بازتعریف مدرن و ارزشمند نقش مادری» (همسو با هویت زن تحصیل‌کرده) و «تأکید بر ثبات بلندمدت» (در آموزش و بهداشت) برای پاسخگویی به نیاز خانواده‌ها به «خودکنترلی» و برنامه‌ریزی برای آینده است.</p> https://journalgsc.com/index.php/jgsc/article/download/20/14