مجله حکمرانی و شهر هوشمند 3115-8633 1 پیاپی 3 2025 10 22 Re-reading Selected Recent Architectural Projects in Isfahan from the Perspective of the Architectural Formation Process باز خوانی پروژه‌های متاخر منتخب شهر اصفهان از منظر روند شکل گیری معماری 1 30 FA محمدمنصور فلامکی استاد، دانشکده معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران امیر مسعود دباغ استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین المللی سوره، تهران، ایران آیلار طلوعی دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه معماری، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2025 06 10 <p>The aim of this research is to examine the extent to which the criteria of Dr. Mohammad-Mansour Falamaki’s theory of “Architectural Formation” are realized in four award-winning works of the Memar Award 2025, namely “Chaharbagh Metro Station No. 1,” “Dar-Divar Project,” “Hamsang House,” and “Aban House.” These works represent four influential orientations in contemporary Iranian architecture: context-oriented architecture with an emphasis on historical continuity; poetic and transcendental architecture grounded in subjective experience; human-centered architecture with interior and bio-existential dimensions; and conceptual architecture oriented toward integrating material and meaning at the scale of everyday life. Considering today’s challenges in synthesizing function, meaning, and existential experience in spatial design, this study offers a comparative framework to assess the theoretical efficacy of Falamaki’s model in analyzing contemporary Iranian architectural works. This study is qualitative-comparative in nature, and data were collected through the examination of design documents, official jury statements of the Memar Award, plans, construction drawings, and field observations. The analysis was conducted based on Falamaki’s three theoretical axes: architectural fundamentals (material, time, light, and energy); branches of intertwinement (function, form, morphology, structure, and environmental integration); and semantic cycles (value-based and transcendental). The findings were organized into comparative tables and analytical scoring matrices to clarify the relationship between meaning and function in each project. The results showed that Chaharbagh Metro Station demonstrates context-oriented architecture at the level of fundamentals and branches of intertwinement, achieved through the use of local materials and historical continuity. The “Dar-Divar” project, in the axis of semantic cycles, creates a poetic and transcendental experience. “Hamsang House,” through its integrated structure and human-scaled geometry, establishes a more complete interaction between the physical form and the mind. “Aban House,” through the intertwinement of light, material, and energy, has achieved a conceptual and interdisciplinary spatial experience. In conclusion, the four studied projects each embody one facet of Falamaki’s theory in practice: social contextualism, poetic transcendence, human-existential living, and conceptual meaning-orientation. The findings confirm that the theory of “Architectural Formation” not only has the capacity to analyze diverse contemporary works but can also serve as a localized framework for critique, education, and the future design of architecture in Iran.</p> <p>هدف این پژوهش بررسی میزان تحقق معیارهای نظریه «شکل‌گیری معماری» دکتر محمدمنصور فلامکی در چهار اثر برگزیده جایزه معمار ۱۴۰۴، یعنی «ایستگاه مترو شماره ۱ چهارباغ»، «پروژه در دیوار»، «خانه هم‌سنگ» و «خانه آبان» است. این آثار، نمایندگان چهار نگرش مؤثر در معماری معاصر ایران‌اند: معماری زمینه‌گرا با تأکید بر تداوم تاریخی؛ معماری شاعرانه و استعلایی مبتنی بر تجربه ذهنی؛ معماری انسان‌محور با سویه‌های درونی و زیستی؛ و معماری مفهومی با گرایش به تلفیق ماده و معنا در مقیاس زیست روزمره. با توجه به چالش‌های امروز در تلفیق عملکرد، معنا و تجربه وجودی در طراحی فضا، این پژوهش چارچوبی تطبیقی برای سنجش کارایی نظری فلامکی در تحلیل آثار معاصر ایران ارائه می‌دهد. این مطالعه از نوع کیفی-تطبیقی است و داده‌ها از طریق بررسی مستندات طراحی، داوری‌های رسمی جایزه معمار، پلان‌ها، نقشه‌های اجرایی و مشاهدات میدانی گردآوری شدند. تحلیل بر مبنای سه محور نظری فلامکی انجام شد: بُن‌مایه‌های معماری (ماده، زمان، نور و انرژی)، شاخه‌های آمیختگی (کاربری، کالبد، شکل، ساختار و پیوند محیطی)، و گردونه‌های معنایی (ارزشی و استعلایی). یافته‌ها در جدول‌های مقایسه‌ای و امتیازدهی تحلیلی سامان یافتند تا نسبت میان معنا و عملکرد در هر پروژه روشن شود. نتایج نشان داد ایستگاه مترو چهارباغ در سطح بُن‌مایه‌ها و شاخه‌های آمیختگی، با بهره‌گیری از مصالح بومی و پیوند تاریخی، نمونه‌ای از معماری زمینه‌گرا محسوب می‌شود؛ پروژه «در دیوار» در محور گردونه‌های معنایی، تجربه‌ای شاعرانه و استعلایی خلق کرده است؛ خانه «هم‌سنگ» با ساختار هم‌پیوند و هندسه انسانی، تعامل کامل‌تری میان کالبد و ذهن برقرار کرده؛ و خانه «آبان» در آمیختگی نور، ماده و انرژی، به خلق فضایی مفهومی و میان‌رشته‌ای دست یافته است. در جمع‌بندی، چهار پروژه مورد مطالعه، چهار وجه از نظریه فلامکی را در عمل تبلور بخشیده‌اند: جامعه‌گرایی، استعلای شاعرانه، زیست‌انسانی و معناگرایی مفهومی. یافته‌ها تأیید می‌کند که نظریه «شکل‌گیری معماری» نه تنها قابلیت تحلیل آثار متنوع معاصر را دارد، بلکه می‌تواند به عنوان چارچوبی بومی برای نقد، آموزش و طراحی آینده معماری ایران به کار رود.</p> https://journalgsc.com/index.php/jgsc/article/download/18/12