مجله حکمرانی و شهر هوشمند 3115-8633 در دست انتشار 2026 11 02 A conceptual framework to explain the role of building information modeling in smart cities چارچوبی مفهومی برای تبیین نقش مدل‌سازی اطلاعات ساختمان در شهرهای هوشمند FA حیدر جهان بخش دانشیار گروه معماری وشهرسازی، دانشکده فنی و مهندسی ،دانشگاه پیام نور تهران، ایران. Journal Article <p>The expansion of data-driven technologies in smart cities has highlighted the need to examine the role of Building Information Modeling (BIM) beyond building-scale information management, in relation to urban information integration and decision support. A considerable part of the existing literature focuses on the relationships between BIM, geographic information systems (GIS), the Internet of Things (IoT), City Information Modeling (CIM), digital twins, and artificial intelligence (AI), while the evolving role of building information has rarely been explained within an integrated conceptual framework. Adopting a narrative-analytical approach, this study analyzes and synthesizes the relevant literature along nine dimensions: scale, information sources, integration, semantic interoperability, urban information environment, intelligence mechanisms, decision support, application domains, and cross-cutting challenges. Based on this synthesis, a five-layer conceptual framework is proposed, comprising the building information base, information integration, the urban information environment, urban intelligence, and decision support and institutional coordination are treated as cross-cutting conditions; in Iran, the policy context of these conditions relates to data-driven governance requirements in upstream documents such as Article 107 of the Seventh Development Plan Law. The synthesis indicates that BIM is neither a standalone solution for making cities smart nor a mandatory stage before the formation of an urban information environment or a digital twin; rather, its information can contribute to evidence generation and decision support through linkage with complementary sources, organization within an urban information environment, and participation in analytical processes. The proposed framework provides a conceptual basis for guiding future research.</p> <p>گسترش فناوری‌های داده‌محور در شهرهای هوشمند، ضرورت بررسی نقش مدل‌سازی اطلاعات ساختمان را فراتر از مدیریت اطلاعات در مقیاس ساختمان و در ارتباط با یکپارچه‌سازی اطلاعات شهری و پشتیبانی از تصمیم‌گیری برجسته کرده است. بخش قابل‌توجهی از مطالعات موجود بر روابط میان مدل‌سازی اطلاعات ساختمان (BIM)، سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، اینترنت اشیا (IoT)، مدل‌سازی اطلاعات شهر (CIM)، دوقلوهای دیجیتال  (Digital Twin)و هوش مصنوعی (Ai) تمرکز دارند و تحول نقش اطلاعات ساختمان کمتر در قالب یک چارچوب مفهومی یکپارچه تبیین شده است. پژوهش حاضر با رویکرد روایتی ـ تحلیلی، مطالعات مرتبط را بر اساس نه بُعد شامل مقیاس، منابع اطلاعاتی، یکپارچه‌سازی، قابلیت همکاری معنایی، محیط اطلاعاتی شهری، سازوکارهای هوشمندی، پشتیبانی از تصمیم‌گیری، حوزه‌های کاربرد و چالش‌های میان‌برشی تحلیل و سنتز می‌کند. بر پایه این سنتز، چارچوبی مفهومی با پنج لایه شامل پایه اطلاعات ساختمان، یکپارچه‌سازی اطلاعات، محیط اطلاعاتی شهری، هوشمندی شهری و پشتیبانی از تصمیم‌گیری پیشنهاد می‌شود؛ کیفیت و حکمرانی داده، قابلیت همکاری، امنیت و حریم خصوصی، مقیاس‌پذیری و هماهنگی نهادی به‌عنوان شرایط میان‌برشی در نظر گرفته می‌شوند؛ زمینه سیاستی این شرایط در ایران با الزامات حکمرانی داده‌مبنا در اسنادی مانند ماده ۱۰۷ قانون برنامه هفتم پیشرفت مرتبط است. سنتز مطالعات نشان می‌دهد که مدل‌سازی اطلاعات ساختمان نه راهکاری مستقل برای هوشمندسازی شهر است و نه مرحله‌ای الزامی پیش از شکل‌گیری محیط اطلاعاتی شهری یا دوقلوی دیجیتال؛ بلکه اطلاعات آن از طریق ارتباط با منابع مکمل، سازمان‌یابی در محیط اطلاعاتی شهری و مشارکت در فرایندهای تحلیلی می‌تواند به تولید شواهد و پشتیبانی از تصمیم‌گیری کمک کند. چارچوب پیشنهادی مبنایی مفهومی برای هدایت پژوهش‌های آینده فراهم می‌سازد.</p>